Wat gebeurt er allemaal in de hersentjes van je baby? Zijn alle baby hersenen hetzelfde of zijn er al vanaf bevruchting verschillen tussen de hersenen van een meisje en die van een jongetje. Wat in de hersenen zorgt voor een verschil in gedrag tussen jongens en meisjes? Waar worden deze verschillen door veroorzaakt en waar kun je rekening mee houden met een baby meisje of baby jongen?
Het baby brein – hoe ontwikkelen je baby’s hersentjes zich?
We weten allemaal dat meisjes en jongetjes ander gedrag vertonen. De vraag kan reizen of dat cultureel bepaalt is of dat er aangeboren verschillen zijn. Wanneer we meisjes en jongetjes in verschillende culturen vergelijken zullen we altijd zien dat jongetjes zich anders gedragen dan meisjes. Onderzoek heeft uitgewezen dat er inderdaad verschil bestaat in de hersenstructuren van meisjes en jongetjes, al vanaf het moment dat het geslacht zich gaat ontwikkelen. In dit artikel gaan we dieper in op de verschillen in hersenontwikkeling tussen meisjes en jongens vanaf de bevruchting tot en met ongeveer anderhalf à twee jaar.
Tijdens de zwangerschap
In de eerste 8 weken zijn alle hersenen van de foetus hetzelfde; allemaal vrouwelijk. Het vrouwelijk brein is het ‘standaard’ brein alvorens er ofwel een mannelijke ontwikkeling plaatsvindt, of een verdere ontwikkeling van het vrouwelijk brein. Vanaf de 8e week zorgt een enorme testosterongolf ervoor dat de hersenen zich als mannelijk zullen ontwikkelen. Komt deze golf niet, dan zullen de hersenen zich verder ontwikkelen als zijnde vrouwelijk en wordt ervoor gezorgd dat de juiste geslachtshormonen ontwikkeld worden (met behulp van het anti-Müller hormoon). Gedurende deze golf worden er in de jongenshersenen cellen in het communicatiecentrum afgebroken, waar ze toenemen in hersencentra’s relaterend aan agressie en seksualiteit. De start van stereotypering, aangezien er in deze fase bij de vrouwelijke hersenontwikkeling meer connecties ontstaan in regionen die zich bezig houden met communicatie en emotionaliteit.
Aangeboren gedrag
Het verschil in o.a. hersenstructuur zorgt voor een verschillend gedragspatroon en ervaring van de realiteit:
- Meisjes zijn in eerste instantie communicatiever (waaronder spraakzamer). Ze gebruiken ook meer verschillende vormen van communicatie.
- Baby meisjes zullen meer gezichten observeren dan jongens, niet omdat ze meer of minder connectie zoeken maar omdat ze een aangeboren eigenschap hebben anderen te observeren.
- Baby jongens zullen zich meer richten op voorwerpen dan op mensen. Ze zijn van nature aangetrokken tot alles wat beweegt of wat ze kunnen laten bewegen.
- Baby jongens vinden het lastiger sussend gedrag van de ouders op te pikken en is daarmee wat lastiger te troosten dan baby meisjes. Baby jongetjes zijn dan ook sneller emotioneel opgewonden dan meisjes.
- Baby meisjes zullen zijn alerter op communicatieve aanwijzingen, zowel verbaal als non-verbaal. Zo ook wat betreft geluid: ze zullen precies aan de toon van hun moeder of vader horen of ze wel of niet iets mogen. Jongens hersenen hebben dit stuk nog niet ontwikkeld en zullen de nuances in waarschuwing nog niet goed oppikken.
- Meisjes zullen het niet tolereren als er niet naar hen geluisterd wordt. Haar zelfbeeld en zelfvertrouwen wordt namelijk gevormd door idee dat er naar haar geluisterd wordt of niet. Het is dan ook voor een baby meisje van groot belang dat ze het gevoel heeft gehoord te worden.
- Jongetjes houden van nature van actie en avontuur, meisjes zullen altijd streven naar verbinding en harmonie.
- Meisjes en jongens hebben een aangeboren voorkeur voor meisjesspeelgoed, danwel jongensspeelgoed. Jongens zullen veelal dingen bouwen, dingen kapot maken, rond racen, (nep)vechten en nieuwe avonturen opzoeken terwijl meisjes ‘gezinnetje’ spelen en hun poppen willen aankleden. Vele onderzoeken wijzen uit dat het brein universeel zo is opgebouwd dat deze verschillen niet tot nauwelijks te beïnvloeden zijn.
- Omgeving is altijd belangrijk voor een kind, maar in de eerste twee jaar van meeste belang voor babymeisjes. De mate van kalmte of stress vormt haar voor de rest van haar verdere leven; een meisje wordt sterk beïnvloed door hoe rustig en kalm haar moeder is in deze periode.
Ontwikkeling tijdens de babyfase
Wanneer je weet wat er allemaal gebeurt in de hersenen van je kindje is het makkelijker hem of haar te begrijpen. Al vanaf de geboorte worden er grote hoeveelheden hormonen aangemaakt. Dit houdt bij jongens zo’n 9 tot 12 maanden aan, terwijl meisjes er wel 24 maanden last van kunnen hebben. In deze fase wordt er bij meisjes een enorme hoeveelheid oestrogeen aangemaakt door de eierstokken, vergelijkbaar als de hoeveelheden bij een volwassen vrouw! Het bereidt het meisje voor op latere reproductieve doelen, maar zorgt ook voor een versterkte ontwikkeling in gebieden te maken hebben die observatie, communicatie, verzorging, intuïtie e.d. Hetzelfde geldt voor jongens, die overspoeld worden met enorme hoeveelheden testosteron (eveneens vergelijkbaar als die bij een volwassen man). Spieren worden groter, motorische vaardigheden ontwikkelen die hem ook voorbereiden voor het ruigere speelgedrag dat jongetjes vaak vertonen.
Interessant is dat wanneer een jongetje 7 maanden is, het boosheid of angstigheid kan herkennen in zijn moeders gezicht. Na 12 maanden heeft hij hier echter immuniteit voor ontwikkeld en vindt hij het geen probleem alle waarschuwingssignalen te negeren, ook als hij nadrukkelijk wordt toegesproken. Zelfs het vooruitzicht op straf hoeft hem niet te deren en wordt hij -veel meer dan bij meisjes- gedreven door achter het avontuur aan te gaan en te bemachtigen wat hij wil (zoals speelgoed waar hij niet aan mag komen). Het tegenovergestelde gebeurt bij meisjes. Zij lezen feilloos gezichtsexpressies af en bepaalt hierdoor wat ze wel en niet mag doen en zal hoogstwaarschijnlijk wat gehoorzamer zijn. Jongetjes nemen vaker risico’s. Zeker in de peuterfase gebeurt dit veel en doen ze veel vaker dan meisjes dingen die niet mogen, ook zonder dat de ouders dat weten.
Uiteraard zijn er nog veel meer ontwikkelingen gaande, zowel hormonaal, als fysiek als emotioneel en uiteraard heeft ook de omgeving invloed op de ontplooiing van je kindje.
In ieder geval zullen er nog vele aangeboren verschillen zichtbaar worden tussen jongens en meisjes in iedere verdere periode, van peuter tot puber. Zoals uit dit artikel wel blijkt is het raadzaam om meer te weten te komen over de verschillen in de hersenen van mannen en vrouwen in verschillende levensfases. Dat kan (op latere leeftijd) misverstanden voorkomen wanneer we elkaar wat beter begrijpen.